Persbericht stRaten-generaal en Ademloos: Vlaamse regering torpedeert haar eigen BAM tracé

27 maart 2012

 
Blinde regeringsaversie voor Meccanotracé ontaardt in destructieve beleidsvoering
Directoraat-generaal Milieu (Europese Commissie) laat weinig ruimte voor twijfel:
Verleende milieuvergunning Beverse gevangenis betekent einde van Oosterweelverbinding
EU-vaststelling van zinledige, pro forma-karakter lopende MER-onderzoek over Meccanotracé zal leiden tot de facto schrappen project Oosterweelverbinding wegens
* onmogelijkheid nog tot correcte opmaak vereiste MER-rapport
*  intrekking lening 700 miljoen euro door Europese Investeringsbank
 
Op woensdag 21 maart 2012 zat stRaten-generaal (mede namens Ademloos en ABLLO) in Brussel samen met de top van het directoraat-generaal (DG) Milieu van de Europese Commissie. Uit het overleg ten kantore van het directoraat-generaal leerden we dat uitgerekend de Vlaamse regering zelf voortijdig een einde dreigt te maken aan de besluitvoering over de Oosterweelverbinding door op 1 maart 2012 een milieuvergunning te hebben verleend voor de bouw van een gevangenis pal op het tracé van het Meccano-alternatief. De midden april geplande eerste steenlegging van de gevangenis zal immers een cascade van inbreuken tegen de EU-MER-regelgeving met zich meebrengen, die finaal zullen eindigen in het definitieve schrappen van de Oosterweel zelf.
Of om een DG-functionaris tijdens het gepleegde overleg te citeren: ‘It looks like the government will end up with a prison, but without a mobility project ’.
 
Sinds het voorjaar van 2010 – dus reeds twee jaar – vragen stRaten-generaal, Ademloos, ABLLO en vele anderen om de geplande gevangenis van Beveren een paar tientallen meter westwaarts op te schuiven (zie bijgevoegde afbeelding), ter vrijwaring van een corridor voor de eventuele aanleg van het Meccanotracé, mocht dat tracé als betere optie uit het reeds toen aangekondigde MER-onderzoek over de Oosterweelverbinding komen.
Op 1 maart 2012 verleende Vlaams minister van Milieu Joke Schauvliege een milieuvergunning voor het bouwen van de gevangenis pal op het Meccanotracé. ’s Anderendaags kondigde federaal minister voor Gebouwen Servais Verherstraeten aan dat binnenkort de werken zouden worden opgestart. Daarop namen we contact met het Directoraat-Generaal Milieu van de Europese Commissie, dat waakt over een correcte omgang met de Europese MER-regelgeving.
 
Uit overleg met het DG Milieu leerden we dat als gevolg van het bouwen van de gevangenis op de huidig voorziene plaats een situatie zal ontstaan waarbij niet alleen de Meccano bestuurlijk gesaboteerd wordt maar ook de Oosterweelverbinding op termijn onvermijdelijk geschrapt zal moeten worden.
 
1. Procedureel omdat als gevolg van de (van overheidswege bewuste, vroegtijdige) eliminatie van de Meccano geen ernstig en correct MER meer gemaakt zal kunnen worden voor de Oosterweel. Bij MER-rapportages moet je verplicht minstens twee ernstige en realistische alternatieven meenemen. De Meccano is zo’n alternatief, erkende inmiddels ook de Vlaamse overheid – sinds 16 november 2011 wordt het Meccanotracé immers officieel meegenomen als te onderzoeken alternatief in het MER-onderzoek over de Oosterweelverbinding.
Bij bewuste eliminatie van het Meccanotracé in deze fase vervalt een (objectief bekeken) belangrijk echt en ernstig te nemen alternatief. Daardoor zal het Meccanotracé binnen het lopende MER-onderzoek over de Oosterweelverbinding enkel nog pro forma onderzocht kunnen worden. Dat vormt een inbreuk op de Europese regelgeving MER (= uitholling van MER-verplichting), waardoor finaal geen correct MER-rapport meer kan worden gemaakt. En zonder MER geen Oosterweelverbinding. Het bouwen van de gevangenis dreigt dus niet alleen de Meccano maar finaal ook de Oosterweel onmogelijk te maken. Dan staat Antwerpen twee keer met lege handen, dankzij ‘goed bestuur’ van de Vlaamse regering.
 
2. Financieel omdat bij vaststelling van inbreuk op de MER-regelgeving (zie 1) de in juni 2008 door de Europese Investeringsbank toegezegde lening van 700 miljoen voor de Oosterweelverbinding (zie document in bijlage) wordt ingetrokken. Bij de voorwaarde voor het krijgen van dergelijke EIB-lening staat nadrukkelijk dat een MER ofwel Environmental Impact Assessment (EIA) moet worden gemaakt voor het te financieren project en voor het Masterplan zelf. Dat is de stok achter de deur van Europa: voor wat hoort wat: Europese fondsen benutten impliceert een correcte omgang met de EU-regelgeving, ook en vooral wat betreft de MER-rapportage.
Staatssecretaris Verherstraeten verkondigt dezer dagen zonder concrete duiding hierover dat het opschuiven van de gevangenis ‘veel geld’ zou kosten. Maar het tegendeel is waar: het NIET opschuiven van de gevangenis zal Vlaanderen 700 miljoen Europese lening kosten: 15 miljoen euro per meter politieke koppigheid (de gevangenis hoeft slechts 48 meter opgeschoven te worden).
Op even gratuite wijze beweert de staatssecretaris in kranten, op tv en in de Kamer dat het alsnog opschuiven van de gevangenis tot ‘jarenlange vertraging’ zou leiden. Vreemd alweer, want voor het verkrijgen van de huidige bouwvergunning volstonden drie maanden tussen bouwaanvraag en goedkeuring (5 mei tot 9 augustus 2011) en blijkens art. 4.7.26 van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening bedraagt een redelijke vergunningstermijn voor dringende projecten 108 dagen – zie ook onze persconferentie van 5 maart ll. Hoe geloofwaardig is het dan om te beweren dat een licht aangepaste bouwvergunning voor hetzelfde gebouw binnen het bestaande uitvoeringsplan en op reeds aangekochte landbouwgrond voor jarenlange vertraging zal zorgen?
 
Conclusie: om de Meccano vroegtijdig te kunnen elimineren wil de Vlaamse regering desnoods de eigen Oosterweelverbinding op het kapblok leggen. Het is een vorm van zelfdestructieve politiek die niet langer rationeel te verklaren valt. Uit stomme koppigheid gijzelt de Vlaamse regering een hele regio, enkel om het eigen politieke gelijk te halen, op welke manier en tegen welke kost dan ook.
Ruim twee jaar al opent de Vlaamse regering alle registers om het Meccanotracé op een zijspoor te krijgen. Sinds februari 2010 ondernam ze talloze pogingen om het alternatieve tracé weg te laten schrijven, buiten beeld te krijgen, verkeerdelijk te laten modelleren, verdacht te maken. Nepstudies, bijzondere resoluties, gespierde taal over ‘knopen doorhakken’, het herinterpreteren van een volksraadpleging: de creativiteit blijkt oeverloos. Strafste stoot en voorlopig dieptepunt in dit alles is de beslissing om pal op het alternatieve tracé alvast een nieuw gebouw op te trekken.
Met dat laatste holt de Vlaamse regering niet alleen de EU-regelgeving over MER-onderzoeken uit, maar intimideert ze ook de eigen administratie. Door een gebouw neer te planten op de plek van een alternatief dat reeds het voorwerp uitmaakt van een lopend MER-onderzoek oefent de regering druk uit op de eigen dienst-MER om het alternatieve tracé af te laten voeren tijdens het MER-onderzoek. Binnen dergelijke context lijkt dat onderzoek dus per definitie doorgestoken kaart te zullen worden, want ga er maar aan staan, als administratie. Met de onlangs gestemde politieke resolutie 1388 (herbevestiging van de randvoorwaarden voor het nieuwe infrastructuurproject) gaf de politieke meerderheid al een niet mis te verstaan signaal aan de dienst-MER. Met het laten bouwen van de gevangenis voegt ze daar een nog sterker signaal – nl. een voldongen feit – aan toe. Ook dit hebben we aangekaart bij Europa: de grote druk die nu ontstaat bij de Vlaamse dienst-MER om het politiek onwelgevallige alternatief afgevoerd te krijgen. Deze dienst werkt onder de bevoegdheid van de minister die enkele weken geleden de milieuvergunning verleende voor het bouwen van de gevangenis.
Voor die gevangenis is overigens geen MER-rapport gemaakt, ondanks de vaststelling (geakteerd in de milieuvergunning zelf) dat een gevangenis een stadsontwikkelingsproject is. Het is een bijkomende inbreuk op de EU-regelgeving, waarop het DG Milieu ons ook attendeerde.
 
In de tweede helft van april zullen we de informatie verkregen bij het DG Milieu (en de schriftelijke neerslag ervan) omzetten in een formele klacht bij de Europese Commissie. Tegen dan zullen ook de  definitieve richtlijnen voor de opmaak van het MER Oosterweel/Meccano bekend zijn. We zijn alvast benieuwd wat de dienst-MER over de kwestie zal zeggen in de definitieve richtlijnen. Zich verstoppen zal moeilijk worden, want het kan niet de bedoeling zijn om een fantoomalternatief te onderzoeken.
Het DG Milieu adviseerde ons ook om minstens op nationaal en regionaal vlak verdere juridische stappen te zetten. We zeiden dat we reeds in oktober diverse rechtsgangen pleegden om het recht op een correct onderzoek van het Meccanotracé af te dwingen, o.a. de lopende procedure schorsing bouwvergunning bij de raad voor vergunningsbetwistingen. Op korte termijn voegen we daar nieuwe stappen aan toe, met het oog op voorlopige maatregelen of het schorsen van de verleende vergunningen voor het bouwen van de gevangenis.
Op langere termijn is er de zekerheid dat Europa geen uitholling van de MER-plicht toestaat.
 
Manu Claeys (stRaten-generaal) en Wim van Hees (Ademloos)
 

Tags: